تفاوت استیل بگیر و نگیر چیست؟

ورق‌های استیل به دلیل تنوع در گرید‌ها و با داشتن ویژگی‌های خاص و منحصربه‌فرد، از محبوب‌ترین ورق‌های فولادی محسوب می‌شوند. امروزه انواع ورق استیل کاربرد گسترده‌ای در صنایع مختلف دارند. یکی از انواع دسته‌بندی ورق استیل، بر اساس خواص مغناطیسی است که باعث می‌شود ورق استیل در یکی از گروه‌های بگیر و نگیر قرار بگیرد. ورق استیل بگیر خاصیت جذب شدن به آهنربا را دارد؛ اما ورق استیل نگیر به آهنربا جذب نمی‌شود. اکنون سوال اینجاست که تفاوت استیل بگیر و نگیر چیست؟ آیا فرق استیل بگیر و نگیر به همین مغناطیسی بودن یا نبودن مربوط می‌شود؟ در ادامه همراه ما باشید تا جواب این سوالات را بررسی کنیم.

جدول مقایسه استیل بگیر و نگیر در یک نگاه

تفاوت استیل بگیر و نگیر نه تنها روی ظاهر و قیمت بلکه روی خواص شکل‌پذیری، مقاومت به خوردگی و حتی مغناطیسی بودن این آلیاژ‌های فولادی تاثیر می‌گذارد. با توجه به اهمیت انتخاب نوع استیل متناسب با نوع کاربرد و نیاز پروژه، در جدول زیر فرق استیل بگیر و نگیر را بررسی کردیم:

استیل بگیر چیست؟

برای آشنایی با تفاوت استیل بگیر و نگیر ابتدا باید با خواص و ویژگی‌های هر کدام از این آلیاژهای فولادی بیشتر آشنا شوید. ورق‌های استیل بگیر که حاوی آهن (با ساختار BCC) به همراه عناصر آلیاژی مثل کروم و کربن هستند، خاصیت مغناطیسی و توانایی جذب شدن به آهنربا را ندارند. عدم وجود یا مقادیر بسیار کم نیکل در ساختار این فولاد‌ها، پایداری فاز فریت که مغناطیسی است را به دنبال دارد. در حال حاضر انواع ورق استیل‌ بگیر با گرید‌های معروف ۴۱۰، ۴۲۰ و ۴۳۰ تولید و به بازار عرضه می‌شوند.

استیل نگیر چیست؟ (Austenitic)

مهم‌ترین فرق استیل بگیر و نگیر مربوط به ترکیبات شیمیایی خاص هرکدام است که ویژگی‌ها و توانایی آن‌ها در جذب شدن به آهنربا را تعیین می‌کند. ورق‌های فولادی ضدزنگ به دلیل برخورداری از ریزساختار آستنیتی، خاصیت مغناطیسی ندارند و به همین دلیل جذب آهنربا نمی‌شوند. این ورق‌ها در ترکیب شیمیایی خود مقادیر بیشتری نیکل دارند. در نتیجه نسبت به خوردگی مقاوم هستند و با تولید شدن در گرید‌های پرطرفدار ۳۰۴ و ۳۱۶ در صنایع مختلفی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

تفاوت‌های اصلی استیل بگیر و نگیر

فرق استیل بگیر و نگیر به ریزساختار هرکدام از این آلیاژ‌های فولادی مربوط می‌شود. استیل‌های بگیر دارای ریزساختار فریتی هستند و استیل‌های نگیر ریزساختار آستنیتی دارند. ورق‌های استیل آستنیتی با عدم قابلیت سخت‌کاری (در طی عملیات حرارتی)، فاقد خواص مغناطیسی بوده و نمی‌توانند جذب آهنربا شوند. همچنین از نظر ترکیب شیمیایی، قیمت، کاربرد‌ها و خواص مهمی مثل مقاومت در برابر خوردگی، با یکدیگر فرق دارند. در ادامه به چند مورد از اصلی‌ترین تفاوت استیل بگیر و نگیر اشاره کردیم:

ترکیب شیمیایی و عناصر آلیاژی

برای آشنایی با فرق استیل بگیر و نگیر باید ترکیب شیمیایی و عناصر آلیاژی آن‌ها را با یکدیگر مقایسه کنید. هرچه مقدار نیکل در این فلزات کم‌تر باشد، خاصیت مغناطیسی افزایش و فلز بگیر می‌شود‌. بنابراین در استیل بگیر مقدار کروم موجود، بیشتر از استیل نگیر است. فولاد نگیر هم نسبت به مدل‌های بگیر نیکل بیشتری دارد. ترکیب شیمیایی استیل بگیر شامل کروم و آهن است. در این نوع استیل نیکل بسیار کم یا اصلا وجود ندارد. این ترکیب باعث ایجاد ساختار فریتی (BCC) می‌شود. در مقابل ترکیب شیمیایی استیل نگیر شامل کروم و نیکل است. این نوع استیل بسته به گرید آن بین ۷ تا ۲۰ درصد نیکل دارد. وجود نیکل با از بین بردن خاصیت مغناطیسی، باعث ایجاد ساختار آستنیتی (FCC) می‌شود.

بررسی و مقایسه گرید‌های استیل نگیر و بگیر

ورق‌های استیل بگیر در بازار با گرید‌های مختلفی از سری ۴۰۰ (۴۳۹، ۴۳۰، ۴۲۰، ۴۱۰، ۴۰۹ و ۴۴۰) عرضه می‌شوند. این ورق‌ها به لحاظ سختی، مقاومت به خوردگی، میزان دمای قابل تحمل و… با یکدیگر فرق دارند. در مقابل ورق‌های استیل نگیر شامل گرید‌های مختلفی از سری ۳۰۰ (۳۲۱، ۳۱۶، ۳۰۵، ۳۰۴، ۳۰۳ و ۳۴۷) هستند. این ورق‌ها با برخورداری از ۱۲ درصد کروم، فولاد را به یک آلیاژ ضدزنگ به نام ورق استنلس استیل تبدیل می‌کنند. در نتیجه خواص مغناطیسی برای جذب شدن به آهنربا را ندارند. انواع ورق استیل ۳۰۴ پرکاربردترین گرید و برای محیط‌هایی با رطوبت متوسط مناسب هستند. همچنین با داشتن مقاومت مکانیکی بالا در انواع پروژه‌های صنعتی و ساختمانی به کار ‌می‌روند.

خاصیت مغناطیسی

اصلی‌ترین و مهم‌ترین تفاوت استیل بگیر و نگیر به خاصیت مغناطیسی آن‌ها مربوط است. ورق استیل بگیر با داشتن ساختار فریتی دارای خاصیت مغناطیسی است و به راحتی جذب آهنربا می‌شود. درحالیکه ورق استیل نگیر به دلیل ساختار آستنیتی، فاقد خاصیت مغناطیسی بوده و توانایی جذب شدن به آهنربا را ندارد. البته خرید آن به دلیل مقاومت بالا نسبت به خوردگی و اکسیداسیون، صرفه اقتصادی دارد.

مقاومت در برابر خوردگی

برای درک بهتر فرق استیل بگیر و نگیر باید هر کدام از این آلیاژ‌های فولادی را از نظر مقاومت به خوردگی بررسی کنید‌. استیل بگیر نسبت به خوردگی مقاومت خوبی دارد اما برای محیط‌های مرطوب و خورنده پیشنهاد نمی‌شود‌. در مقابل استیل نگیر به دلیل وجود نیکل در برابر خوردگی بسیار مقاوم است و در محیط‌های مرطوب و خورنده کاربرد دارد.

قیمت و صرفه اقتصادی

دیگر تفاوت استیل بگیر و نگیر مربوط به قیمت است. قیمت ورق استیل به ترکیب شیمیایی و عناصر آلیاژی، ابعاد و ضخامت ورق، نوع برند یا کشور سازنده، تغییرات جهانی بازار فلزات، میزان عرضه و تقاضا، نوسانات نرخ ارز، هزینه حمل‌ونقل و… بستگی دارد و ممکن است روزانه تغییر کند؛ بنابراین باید از تامین‌کنندگان معتبری همچون استیل‌ تک استعلام گرفته شود. ورق استیل نگیر در مقایسه با نوع بگیر قیمت بیشتری دارد؛ چون حاوی مقادیر بیشتری نیکل است. البته این تفاوت چندان محسوس نبوده و تاثیر چندانی روی قیمت نمی‌گذارد.

کاربرد‌های صنعتی و خانگی

مهم‌ترین تفاوت استیل بگیر و نگیر به کاربرد‌های آن‌ها در پروژه‌های صنعتی و خانگی مربوط است. انواع ورق استیل بگیر با داشتن خواص مغناطیسی اغلب در صنایع بزرگی همچون ساخت تجهیزات، خودروسازی، اتصال‌دهنده‌ها، پمپ و شیرآلات، لوازم آشپزخانه، پانل‌های کابینت یخچال، توربین‌های گازی، تجهیزات پزشکی و… کاربرد دارند. در مقابل ورق‌های استیل نگیر نسبت به زنگ‌زدگی و اکسیداسیون مقاوم‌تر هستند؛ به همین دلیل اغلب در ساخت مخازن ذخیره، کپسول‌ها، تانکر‌ها، سیستم‌های آبی، تجهیزات آشپزخانه و..‌. مورد استفاده قرار می‌گیرند.

روش‌های تشخیص استیل بگیر و نگیر

اکنون که با تفاوت استیل بگیر و نگیر آشنا شدیم، در ادامه به شما ۳ روش برای تشخیص این ورق‌ها آموزش می‌دهیم:

• تست آهنربا: یکی از راه‌های سریع و آسان برای تشخیص فرق استیل بگیر و نگیر استفاده از آهنربا است. در این روش باید ورق‌های استیل را به آهنربا نزدیک کنید؛ ورق‌ها در صورت جذب شدن به آهنربا بگیر و در غیر اینصورت نگیر هستند.
• تست در محیط مرطوب: انواع ورق استیل نگیر به دلیل ترکیب شیمیایی خاص خود نسبت به خوردگی و زنگ‌زدگی مقاوم هستند. برای بررسی این ویژگی ورق را در محیط مرطوب قرار دهید؛ اگر پس از مدت کوتاهی دچار تغییر رنگ نشد، از نوع استیل بگیر است.
• بررسی کد و گرید آلیاژ: یکی از روش‌های دقیق برای اطمینان از تفاوت استیل بگیر و نگیر بررسی کد و گرید آلیاژ است. با بررسی مشخصات فنی یا کد درج شده روی ورق می‌توانید خیلی راحت نوع استیل را شناسایی کنید. معمولا ورق‌های استیل بگیر با گرید‌های ۴۲۰، ۴۱۰ و ۴۳۰ تولید می‌شوند؛ اما گرید‌های ۳۰۴ و ۳۱۶ به استیل نگیر تعلق دارند.

کدام استیل برای شما مناسب‌تر است؟

اکنون که با تفاوت استیل بگیر و نگیر آشنا شدیم، بهتر است انواع ورق‌های استیل را متناسب با نوع کاربرد و نیاز پروژه انتخاب کنید. به عنوان مثال برای کاربرد‌های صنعتی همچون ساخت مخازن و انواع پله برای انتقال سیالات و مواد شیمیایی، خرید استیل نگیر آستنیتی را پیشنهاد می‌دهیم. همچنین بهتر است از انواع استیل بگیر برای کاربرد‌هایی که به خواص مغناطیسی احتیاج دارند، استفاده کنید. 

استیل‌های نگیر مقاومت به خوردگی بهتری دارند؛ استیل‌های بگیر هم با قابلیت سنگ‌زنی آسان با سنگ مغناطیسی گزینه مناسبی برای ساخت قطعات و تجهیزات مکانیکی محسوب می‌شوند. توجه به تفاوت‌های ذکر شده، انتخاب بین استیل بگیر و نگیر باید بر اساس نیاز پروژه، شرایط محیطی و بودجه انجام شود. استیل بگیر دارای استحکام مکانیکی بالا، مقاومت به خوردگی و عملکرد مناسب در محیط‌های حاوی تحت فشار است؛ درحالیکه استیل نگیر مقاومت حرارتی بالا و قیمتی مقرون‌به‌صرفه دارد. همچنین اغلب برای کاربرد‌های خاصی مانند تولید لوازم خانگی یا صنعت خودرو مناسب است.

جمع‌بندی

در این مقاله با فرق استیل بگیر و نگیر از نظر ترکیب شیمیایی و عناصر آلیاژی، قیمت، کاربردها و… آشنا شدیم. اصلی‌ترین تفاوت استیل بگیر و نگیر مربوط به ریزساختار هرکدام است که از مقادیر مختلف نیکل و کروم ناشی می‌شود. استیل‌های نگیر از نوع آستنیتی هستند و اغلب نیکل بیشتری دارند؛ در نتیجه مقاومت بالایی در برابر خوردگی و زنگ‌زدگی ارائه می‌دهند. در مقابل استیل‌های بگیر از نوع فریتی و دارای خاصیت مغناطیسی هستند. در نتیجه اغلب در ساخت تجهیزاتی که به مقاومت مکانیکی متوسط احتیاج دارند، به کار ‌می‌روند.